Gmina Nowa Słupia położona jest w północnej części województwa świętokrzyskiego, w sercu najstarszych w Europie - Gór Świętokrzyskich. Południową jej część zajmują pasma: Jeleniowskie i Łysogórskie (z najwyższym wzniesieniem - Łysą Górą /Święty Krzyż, Łysiec/ - 595 m.n.p.m.). Najwyższym zaś wzniesieniem części północnej jest Góra Chełmowa. Cechą charakterystyczną krajobrazu są lasy, zajmujące ok. 30% terytorium. Gmina składa się z 19 sołectw, a są to: Nowa Słupia, Stara Słupia, Jeleniów, Jeziorko, Dębno, Dębniak, Wólka Milanowska, Trzcianka, Pokrzywianka, Cząstków, Włochy, Skały, Paprocice, Baszowice, Mirocice, Jeziorko, Hucisko, Serwis, Sosnówka oraz osiedle Rudki. Na terenie gminy spotkać można wiele reliktów przeszłości. Do najważniejszych należą: Sanktuarium Drzewa Krzyża Świętego, zabytkowy kościół parafialny Św. Wawrzyńca i pozostałości dawnego probostwa szpitalnego Św. Michała w Nowej Słupi - tzw. "Opatówka", dwór w Starej Słupi wzniesiony przez opata świętokrzyskiego Jana Nepomucena Niegolewskiego, czy w końcu ruiny dworu w Jeleniowie z pierwszej połowy XVIII wieku, spalonego w trakcie II wojny światowej.
Jednym z najstarszych zabytków Nowej Słupi jest kościół parafialny pod wezwaniem Św. Wawrzyńca, który może poszczycić się kilkusetletnią historią. Na teren placu przykościelnego wchodzi się przez ozdobną późnorenesansową bramę przywiezioną ze świętokrzyskiego klasztoru. Świątynię wybudowano w roku 1678, po drugiej wojnie światowej powiększając ją o nawy boczne i zakrystię. Ciekawostką są tu kolebkowe sklepienia z późnorenesansową sztukaterią, barokowe ołtarze boczne z XVII wieku z XVII - wiecznymi obrazami Matki Bożej z Dzieciątkiem i Św. Anny Samotrzeć. Nieopodal kościoła na niewielkim wzniesieniu stoi pochodzący z XVIII wieku okazały budynek dawnego probostwa szpitalnego. Już w XVII wieku znajdował się tu drewniany kościół i szpital Św. Michała. Do budowy murowanych obiektów, przystąpiono w XVIII wiek, wzniesiono wówczas plebanię i mury świątyni, które następnie rozebrano, pozostawiając jedynie fundamenty. Obiekt przez długi czas wykorzystywano na cele oświatowe, obecnie w jego murach siedzibę ma biblioteka.
Nieopodal wejścia na teren Świętokrzyskiego Parku Narodowego stoi owiana licznymi legendami - tajemnicza figura kamiennego pielgrzyma, utożsamiana z postacią węgierskiego królewicza Emeryka. Podążając dalej Drogą Królewską wchodzimy na teren sławionej przez Stefana Żeromskiego Puszczy Jodłowej. Po drodze mijamy zabytkowe, murowane kapliczki, a skręcając w miejscu, gdzie stoi wiata turystyczna w lewo, dojdziemy do ok. 600 - letniego okazu buka, zwanego "Bukiem Jagieły". Nieopodal przecinamy fragment pogańskiego wału kultowego, wyżej kopiec usypany podczas manifestacji patriotycznych 1861r. ku pamięci Adama Czartoryskiego, który
przebywał na Św. Krzyżu opuszczając kraj poklaszt.jpg powstaniu listopadowym. Za kopcem drewniana kapliczka - stojąca ponoć w miejscu, gdzie stał pierwszy na Łysej Górze drewniany kościółek ufundowany przez Dąbrówkę. Położony na Świętym Krzyżu pobenedyktyński zespół klasztorny, rozsławiły przechowywane w nim Relikwie Drzewa Krzyża Świętego, od stuleci przyciągające tysiące pielgrzymów z różnych zakątków Polski i Europy. Od strony Nowej Słupi na szczyt góry prowadzi droga - od rangi podążających nią przed wiekami do Sanktuarium pielgrzymów /szczególnie upodobali sobie to miejsce królowie z dynastii Jagiellonów/, nazwana Drogą Królewską. Godnymi uwagi są: udostępniona zwiedzającym krypta rodziny Oleśnickich z trumną Jeremiego Wiśniowieckiego, a także Muzeum Misyjne Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej. Wśród walorów przyrodniczych wymienić należy położone na Łysej Górze rumowiska skalne zwane gołoborzami - całość terenu leży na obszarze chronionym w granicach Świętokrzyskiego Parku Narodowego.
Wystawę poświęconą walorom przyrodniczym obejrzeć można w Muzeum Przyrodniczo - Leśnym ŚPN na Świętym Krzyżu. Miejscem gdzie szerzej można poznać historię gminy jest Izba Regionalna w Nowej Słupi, działająca wraz z Punktem Informacji Turystycznej. Stałą ekspozycję stanowią tu zbiory poświęcone historii świętokrzyskiego klasztoru, a także tradycji i kulturze ludowej. Izba organizuje też wystawy okolicznościowe, jak np: ekspozycję pamiątek poświęconych "Dymarkom Świętokrzyskim" czy zbiorów miejscowych regionalistów i kolekcjonerów. Odkryte przed półwieczem u stóp Łysej Góry stanowiska starożytnych piecowisk dymarskich rozsławiły Nową Słupię na całym świecie. Jedne z najwcześniej odkrytych - oglądać można w Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego im. prof. Mieczysława Radwana w Nowej Słupi. Czterdzieści lat temu, na bazie odkryć archeologicznych, narodził się cieszący do dzisiejszego dnia ogromnym zainteresowaniem - markowy produkt turystyczny gminy i regionu - "Dymarki Świętokrzyskie" - w tym roku odbędzie się jej 40 - jubileuszowa edycja. W roku 2003 impreza otrzymała certyfikat POTza Turystyczny Produkt Roku 2003, a w roku 2005 statuetkę "Wędrowca Świętokrzyskiego". Gmina Nowa Słupia stawia na rozwój turystyki. W związku z tegorocznymi obchodami Świętokrzyskiego Milenium 2006 już wcześniej podjęto działania zmierzające do trwałego zaakcentowania tak ważnej w historii daty. W ramach projektu "Renowacja zabytków i i budowa infrastruktury turystycznej wokół Świętego Krzyża" realizowanego wspólnie z gminą Bieliny - dzięki środkom pozyskanym z Unii Europejskiej w ramach ZPORR - odrestaurowanych zostanie pięć obiektów zabytkowych położonych w otoczeniu Świętego Krzyża - na terenie Gminy Nowa Słupia będą to: kościół Św. Wawrzyńca i Dom Opata w Nowej Słupi oraz zespół klasztorny na Świętym Krzyżu. W ramach projektu przy Drodze Królewskiej staną stacje Drogi Krzyżowej. Z myślą o mieszkańcach i odwiedzających gminę turystach w miejscowości Baszowice powstaje kompleks sportowo - rekreacyjny.
Celem wszystkich inwestycji, obok podniesienia atrakcyjności turystycznej terenu jest wzrost aktywności mieszkańców w kierunku poszukiwania nowych źródeł dochodu w turystyce i agroturystyce. Obecnie na turystów czeka ok. 600 miejsc noclegowych w ośrodkach wypoczynkowych, campingu, schronisku i 21 gospodarstwach agroturystycznych.
Turystyka
drukuj dokument
